Rabbit Hole Seni Çağırıyor

Koşşşşşşşşşşşşş

Ortaokuldayken slayta Wikipedia’dan bir şey koyduğumuzda hocalar Wikipedia kaynak olarak kullanılmaz diye kızarlardı. Şimdi ise ChatGPT’den aldığımız cevabı direkt copy-paste yapıyoruz ve çoğu zaman o bilginin nereden geldiğini bile bilmiyoruz. Bütün sıkıntı da burada başlıyor gençler, ChatGPT’nin cevap üretirken dayandığı kaynaklara indiğinizde karşınıza yine Wikipedia, akademik makaleler, kitaplar ve farklı internet kaynakları çıkabiliyor.

Peki bilgiye ulaşmanın bu kadar kolaylaştığı bir yerde bilginin kendisinin değeri azalır mı? İnsanlar nereye kadar böyle gidecek? Boş vaktinizde TikTok’ta kaydırıp algoritmanın size göre şekillenerek sizi saatlerce içeride tutmasını mı isteyeceksiniz, yoksa bir şeyleri gerçekten merak edip araştırmayı mı? Çünkü araştırmak galiba biraz mastürbasyona tapmak gibi, bir yerden sonra kendi kendine devam eden garip bir zevki var.

Şu Wikipedia rabbit hole’larına bir bakın mesela. Siteye girip tamamen alakasız bir terimi araştırıyorsunuz, sonra başka bir bağlantıya basıyorsunuz, oradan başka bir şeye geçiyorsunuz ve bir bakmışsınız yarım saattir çıkmadan okuyorsunuz. Asıl sizi oraya hipnonizite eden güzel tarafı da nereye varacağınızı bilmemeniz. Bir sayfaya girerken aklınızda belli bir şey oluyor ama on dakika sonra kendinizi 1400’lerde yaşamış, daha önce hiç duymadığınız birinin hayatını veya dünyanın öbür ucundaki bir savaşın neden çıktığını araştırırken bulabiliyorsunuz. Bu biraz eski usul ansiklopedi karıştırmaya benziyor tek fark, artık sayfaların arasında fiziksel olarak değil, bir tıkla kayboluyorsunuz.

Bazen araştırdığınız şeyin ilk soruyla hiçbir alakası kalmıyor ama yine de sekmeyi kapatamıyorsunuz. Bir terim başka bir isme, o isim başka bir olaya, o olay da tamamen farklı bir konuya götürüyor. Bir süre sonra ortada ulaşmanız gereken bir sonuç bile kalmıyor sadece daha derine inme isteği var. Bir kokuyu takip etmeye benziyor bu. Nereden geldiğini tam olarak bilmiyorsunuz ama havada bir şey yakalıyorsunuz ve peşinden gidiyorsunuz ardından öyle bir hassiktir çekiyorsunuz ki ne o konuyu unutabiliyorsunuz ne de o kokuyu…