Konsere mi geldik, yoksa kameracı olarak çalışmaya mı ?

Telefonu cebine koy dostum

Biliyorum, biliyorum. Hepimiz en az bir kere kendimize söz verdik. Bu sefer telefon kamerasını açmayacağız, sadece konseri izleyeceğiz, o atmosferin tadını çıkaracağız, kiminle gittiysek onunla eğleneceğiz. Hatta konserden önce arkadaşlarla konuşuyoruz, “Oğlum bu sefer telefonları çıkarmayalım, anı yaşayalım.” diye. Ama olmuyor işte. En sevdiğimiz şarkının ilk notaları duyulduğu anda elimiz yine cebimize gidiyor. Bir bakmışız telefon elimizde, kamerayı açmışız, o çok istediğimiz anı yaşamak yerine kaydetmeye başlamışız. Yine kaybettik savaşı.

Ben bunu bizzat yaşadım. Çok sevdiğim bir şarkı çalıyor, ben de hatıra kalsın diye telefonumu çıkarıp çekmeye başlıyorum. Bir süre sonra fark ediyorum ki şarkıyı dinlediğim falan yok. Ya videonun açısını ayarlamakla uğraşıyorum ya şarkının en güzel yerini kaçırıyorum ya da telefonun hafızası doluyor, eski videoları silmeye çalışıyorum. Şarkı bitiyor, ben ne doğru düzgün eşlik edebilmişim ne de eğlenebilmişim. Bildiğin kendi eğlencemin içine etmişim. Üstelik eve döndüğümde o videoyu birkaç defa izleyip unutuyorum. Abi madem böyle olacaktı, YouTube’dan konser kaydını açıp evde izleseydim.

Bu konu sadece benim sinir olduğum bir şey de değilmiş. 2018 yılında Eventbrite’ın yaptırdığı bir araştırmada, son bir yıl içerisinde biletli bir canlı etkinliğe katılmış 1.031 Britanyalıya telefon kullanımı hakkında sorular sorulmuş. Katılımcıların %70’i insanların sürekli fotoğraf ve video çekmesini rahatsız edici bulduğunu söylemiş. %65’i ise telefonla görüntü kaydetmenin etkinliğin kendisini kaçırıyormuş gibi hissettirebildiğini belirtmiş. İşin komik tarafı, aynı araştırmada insanların %49’u kendilerinin de fotoğraf veya video çektiğini söylemiş. Yani hepimiz şikâyetçiyiz ama dönüp dolaşıp aynı şeyi yapıyoruz.

Bir de bunun hafızamızla ilgili tarafı var. Psikolog Linda Henkel’in 2014 yılında Psychological Science dergisinde yayımlanan araştırmasında, bir müzeyi gezen katılımcılardan bazı nesneleri fotoğraflamaları, bazılarını ise yalnızca incelemeleri istenmiş. Sonraki gün yapılan testlerde, fotoğrafı çekilen nesnelerin ve bazı detaylarının daha az hatırlandığı görülmüş. Tabii bu araştırma konserlerde yapılmamış ama yine de düşündürücü. Bir şeyin fotoğrafını çektiğimizde onu gerçekten daha iyi mi hatırlıyoruz, yoksa nasıl olsa kaydettim diye üzerinde daha az mı duruyoruz?

Asıl ilginç bulduğum araştırma ise Journal of Consumer Research dergisinde yayımlanmış. Araştırmacılar, insanların kendilerine hatıra kalması için fotoğraf çekmesiyle sosyal medyada paylaşmak amacıyla çekmesi arasında bir fark olduğunu bulmuş. Paylaşmak için fotoğraf çeken kişiler, başkalarının kendilerini ve fotoğraflarını nasıl değerlendireceğini daha fazla düşünmeye başladıkları için deneyimden daha az keyif alabiliyorlarmış. Bir düşünsenize, en sevdiğiniz sanatçı karşınızda şarkı söylüyor ama sizin kafanızda videonun Instagram’da nasıl görüneceği var. Şarkıya eşlik etsen sesin çıkacak, telefonu sallasan görüntü bozulacak, arkadaşın önüne geçse kadraj mahvolacak. Eee abi, sen ne zaman eğleneceksin?

Hatta Bob Dylan gibi sanatçılar bu işi tamamen yasaklama noktasına kadar götürdü. Bazı konserlerinde insanların telefonları özel kilitli kılıflara konuluyor ve konser boyunca kullanılamıyor. Açıkçası herkese böyle bir yasak getirilsin demiyorum ama adamların neden böyle bir şey istediğini de anlayabiliyorum.

Bence en güzeli, o sanatçının ya da grubun en sevdiğiniz şarkısı başladığında bağıra bağıra eşlik etmek. Yok Instagram story’sinde sesim duyulurmuş, yok Snapchat’e atarken kötü çıkarmışım, yok videonun açısı düzgün değilmiş… Baba, bizlik değil bunlar. Benim çekim açım sikimde bile değil. O an nasıl hissediyorsam öyle çekerim videomu, bağıra bağıra da söylerim şarkımı.

Zaten yıllar sonra o videoyu açtığımda kusursuz bir konser kaydı izlemek istemiyorum. Arkadan gelen kendi berbat sesimi, yanımdaki arkadaşımın bağırışını duymak istiyorum. Çünkü benim o videoyu çekme sebebim şarkıyı tekrar dinlemek değil, o gün nasıl eğlendiğimi hatırlamak.