Peki bilgiye ulaşmanın bu kadar kolaylaştığı bir yerde bilginin kendisinin değeri azalır mı? İnsanlar nereye kadar böyle gidecek? Boş vaktinizde TikTok’ta kaydırıp algoritmanın size göre şekillenerek sizi saatlerce içeride tutmasını mı isteyeceksiniz, yoksa bir şeyleri gerçekten merak edip araştırmayı mı? Çünkü araştırmak galiba biraz mastürbasyona tapmak gibi, bir yerden sonra kendi kendine devam eden garip bir zevki var.

Şu Wikipedia rabbit hole’larına bir bakın mesela. Siteye girip tamamen alakasız bir terimi araştırıyorsunuz, sonra başka bir bağlantıya basıyorsunuz, oradan başka bir şeye geçiyorsunuz ve bir bakmışsınız yarım saattir çıkmadan okuyorsunuz. Asıl sizi oraya hipnonizite eden güzel tarafı da nereye varacağınızı bilmemeniz. Bir sayfaya girerken aklınızda belli bir şey oluyor ama on dakika sonra kendinizi 1400’lerde yaşamış, daha önce hiç duymadığınız birinin hayatını veya dünyanın öbür ucundaki bir savaşın neden çıktığını araştırırken bulabiliyorsunuz. Bu biraz eski usul ansiklopedi karıştırmaya benziyor tek fark, artık sayfaların arasında fiziksel olarak değil, bir tıkla kayboluyorsunuz.

Bazen araştırdığınız şeyin ilk soruyla hiçbir alakası kalmıyor ama yine de sekmeyi kapatamıyorsunuz. Bir terim başka bir isme, o isim başka bir olaya, o olay da tamamen farklı bir konuya götürüyor. Bir süre sonra ortada ulaşmanız gereken bir sonuç bile kalmıyor sadece daha derine inme isteği var. Bir kokuyu takip etmeye benziyor bu. Nereden geldiğini tam olarak bilmiyorsunuz ama havada bir şey yakalıyorsunuz ve peşinden gidiyorsunuz ardından öyle bir hassiktir çekiyorsunuz ki ne o konuyu unutabiliyorsunuz ne de o kokuyu…

Bir fotoğraf çekerken aslında bunun küçük bir örneğini yaşıyoruz. Kamerayı kaldırıyoruz, bir anı saklamak istiyoruz. O sırada fotoğrafın içinde kalacak olan şey daha biz deklanşöre basmadan değişmeye başlamış oluyor. Fotoğrafı çektiğimiz an bir daha geri gelmeyecek. O insanlarla aynı yerde, aynı şekilde, aynı duyguyla bir daha bulunamayacağız.

Yıllar sonra o fotoğrafa baktığımızda çoğu zaman sadece fotoğraftaki insanları özlemiyoruz. Asıl özlediğimiz şey, o fotoğrafın çekildiği anda orada olmak. O günün nasıl hissettirdiğini, yanımızdaki insanlarla hiçbir şey düşünmeden geçirdiğimiz o birkaç dakikayı özlüyoruz. Fotoğraf bize o anı geri vermiyor, sadece bir zamanlar gerçekten orada olduğumuzu gösteriyor.

Bazen de bunun farkına o anın içinde varıyoruz. Bir anda durup etrafımızdaki insanlara bakıyoruz ve aklımızdan garip düşünceler geçiyor. “Acaba birkaç yıl sonra da bunlar yanımda olacak mı?”, “Onlarla yine böyle oturabilecek miyim?”, “Bir gün bu günleri özleyecek miyim?” diye düşünüyoruz. Birkaç saniyeliğine her şey anlamsız bir şekilde ağırlaşıyor

Sonra o düşünce geçiyor. Sohbete devam ediyoruz, fotoğrafı çekiyoruz, eve dönüyoruz. Hayat kendi halinde devam ediyor. Ama o his tamamen kaybolmuyor. Bazen bir parfümde, eski bir şarkıda ya da hiç beklemediğimiz bir anda tekrar karşımıza çıkıyor.

Belki de hayatın biraz acı tarafı bu. İçinde bulunduğumuz hiçbir anın tekrar aynı şekilde yaşanmayacağını bilerek yaşıyoruz. Bazı insanlarla son kez ne zaman konuştuğumuzu, bir yere son kez ne zaman gittiğimizi, bir günün son kez ne zaman yaşandığını çoğu zaman bilmiyoruz.

Bunu bilmek belki de geçmişe daha fazla tutunmamız gerektiği anlamına gelmiyor. Tam tersine, geri dönemeyeceğimizi kabul edip elimizde olan ana devam etmek gerekiyor. İyi olanıyla, kötü olanıyla, sonradan pişman olacağımız şeyleriyle birlikte.

Aftersun, Past Lives, All of Us Strangers ve Babam ve Oğlum gibi filmler bu hissin farklı taraflarını gösteriyor. Bazen geçmişte kalan bir insanı değil, o insanlarla birlikte olduğumuz zamandaki kendimizi özlüyoruz. O gün sıradan gelen bir konuşma, bir bakış ya da birlikte geçirilen birkaç saat, yıllar sonra hatırlandığında bambaşka bir anlam kazanabiliyor. Eski fotoğraflara ve videolara baktığımızda özlediğimiz şey belki de doğrudan geçmiş değil; o zamanki hayatın henüz değişmemiş olması. İnsanların hâlâ yanımızda olduğu, bazı şeylerin henüz bitmediği o kısa dönem.

Ama zamanın geri gelmemesi, yaşadıklarımızın anlamını da ortadan kaldırmıyor. Bazı insanlar hayatımızdan çıkıyor, bazı yerler bir daha aynı hissettirmiyor, biz de fark etmeden değişiyoruz. Geri dönüp hiçbir şeyi bıraktığımız yerde bulamıyoruz. Yine de o anların bizde bıraktıklarıyla yaşamaya devam ediyoruz. Belki de kabullenmemiz gereken şey bu: Bazı anlar bittiği için değerli değil; bir daha aynı şekilde yaşanamayacakları için değerli.

Subscribe